Nowa moneta wyemitowana przez NBP. Hetman Jan Tarnowski.

11 marca 2026 NBP wyemitowało nową monetę kolekcjonerską w serii Hetmani Rzeczypospolitej - Jan Tarnowski
Moneta o nominale 500 zł jest wykonana ze złota o próbie 999,9, ma średnicę 32,00 mm i masę 31,10 g. Jej nakład emisyjny wynosi do 800 sztuk. Moneta o nominale 10 zł jest wykonana ze srebra o próbie 999, ma średnicę 32,00 mm i masę 31,10 g. Jej nakład emisyjny wynosi do 7000 sztuk.

>>>
Jako hetman zmodyfikował sposób organizacji, funkcjonowania i walki polskiej armii. Walczył z wykorzystaniem taboru, artylerii i piechoty, a następnie wyprowadzał śmiałe ataki kawaleryjskie. Był także pionierem zastosowania sztuki minerskiej. Swoje doświadczenia zawarł w pracy Consilium rationis bellicae (Rada sprawy wojennej). Było to pierwsze i fundamentalne dzieło z dziedziny teorii woj ...

	grzegorz-ksiazek
	14 marca 2026 06:15

Tolerancja. Moja rozmowa z AI.

Tolerancja.
- podaj proszę definicję słowa "tolerancja"

Słowo tolerancja (pochodzące od łacińskiego tolerare – znosić, wytrzymywać) ma kilka znaczeń w zależności od dziedziny, w której jest używane:

1. Znaczenie społeczne i etyczne
   To postawa oparta na poszanowaniu cudzych uczuć, wierzeń, poglądów oraz obyczajów, nawet jeśli są one całkowicie odmienne od naszych lub budzą nasz sprzeciw.
   Cechy: Charakteryzuje się cierpliwością, empatią i kulturą osobistą.
   Istota: Tolerancja nie oznacza bezwarunkowej akceptacji czy podziwu dla danej postawy, lecz świadomą rezygnację z ingerencji i zakazywania zachowań, które uznajemy za „tolerowalne”, mimo że się z nimi nie zgadzamy. 
2. Znaczenie techniczne i przyrodnicze
   Biologia (tolerancja ekologiczna): Zakres zmienności czynnika środowiskowego (np. tem ...

	grzegorz-ksiazek
	4 marca 2026 13:58

Z ostatniej chwili. Wojna z Akademią. Czy ktoś w USA nas czyta?

Za foxnews.com tu
Hegseth zakazuje wojskowym studiowania na Princeton, Columbia i innych elitarnych uniwersytetach: „Świadomość i słabość”
Sekretarz ds. wojny ogłasza zakaz na rok akademicki 2026-27, nazywając uczelnie Ivy League „fabrykami antyamerykańskiej niechęci”
Autor: Brie Stimson Fox News

Sekretarz wojny Pete Hegseth ogłosił w piątek, że nakazuje „całkowite i natychmiastowe zniesienie” wszystkich stanowisk przedstawicieli Departamentu Wojny na uniwersytetach takich jak Princeton, Columbia, Massachusetts Institute of Technology (MIT), Brown i Yale, począwszy od roku akademickiego 2026-27.
Hegseth dodał, że zakaz obejmie również „wiele innych osób”, twierdząc, że system szkolnictwa wyższego został „zatruty od wewnątrz przez grupę tak zwanych elitarnych uniwersytetów, które na ...

	grzegorz-ksiazek
	28 lutego 2026 12:05

Granville Ganter. Red Jacket and Decolonization of Republican Virtue (fragment)

o wodzu Czerwona Kurtka za wiki tu

kompletny artykuł w oryginale tu

[...]

Jest to opowieść o jednym z najlepiej udokumentowanych występów Red Jacketa – Radzie Ogdena z lipca 1819 roku, podczas której Senekowie odrzucili ofertę Ogden Land Company, by kupić większość ich pozostałych rezerwatów. Oprócz tego, że jest to jeden z najlepszych – i najskuteczniejszych – występów Sagoyewathy [Red Jacket = Sagoyewatha], jest to również jeden z jego najmniej znanych, a jego tekst został oficjalnie opublikowany dopiero ponad dziesięć lat po jego śmierci w biografii Williama Leete Stone'a z 1841 roku. Jak się okazuje, federalne dokumenty z tej rady są niezwykle szczegółowe, tłumaczone przez doświadczonych tłumaczy i monitorowane przez obie strony, które uczestniczyły w tygodniowym wydarzeniu.

Na tej ...

	grzegorz-ksiazek
	26 lutego 2026 14:03

Robert Silsby. THE HOLLAND LAND COMPANY IN WESTERN NEW YORK

Holland Land Company to ta firma której jednym z założycieli był Pieter Stadnicki, a zajmowała sie handlem ziemią w zachodniej części stanu Nowy Jork w USA.

THE HOLLAND LAND COMPANY IN WESTERN NEW YORK
Autor: Robert Silsby

Pełen nadziei osadnik, który na początku XIX wieku wyruszył w dzicz zachodniego Nowego Jorku, napotkał wiele problemów i niebezpieczeństw, które zniechęciłyby zwykłych ludzi. Jak większość pionierów, którzy postanowili zaatakować i podporządkować sobie niespokojny Zachód, był pełen odwagi i szukał nowego sposobu na życie. Załadowawszy najpotrzebniejsze dobra i zapasy gospodarstwa domowego i rolnego na swój kryty wóz, a nawet na grzbiet swojego jedynego wołu, ruszył na zachód. Za nim podążali jego synowie – poganiający krowę, kilka owiec i świnie. Często jego żona ...

	grzegorz-ksiazek
	21 lutego 2026 11:58

James Jan Kaminski. Pieter Satdnitski: America's principal broker and land developer.

Notka ta jest tłumaczeniem (automatycznym) artykułu J.J. Kaminskiego, który ukazał się w periodyku 

Polish American Studies Vol44, No. 1 (Spring, 1987), str.56-66 (11 stron) publikowanego przez University of Illinois Press. 
https://www.jstor.org/stable/20148218

Chciałbym przprosić z góry za niedoskonałości automatycznego tłumacza, ręczne tłumaczenie zajęłoby mi wiele czasu, a temat powinien być grzany póki jest gorący.

>>>
Chociaż Pieter Stadnitski nigdy nie postawił stopy na amerykańskiej ziemi, to jednak wniósł znaczący wkład w sukces wielkiego amerykańskiego eksperymentu w jego wczesnych latach niestabilności fiskalnej. Czasami wspominany w publikacjach polsko-amerykańskich, jest praktycznie pomijany w podręcznikach dotyczących rewolucji amerykańskiej i ery konstytucyjnej ...

	grzegorz-ksiazek
	14 lutego 2026 09:39

Gonić króliczka czyli nim gruby schudnie.

Wielką czcionką na jednym z portali:
Link do artykułu tutaj.

A w wielkim skrócie, PKB (jak również jego prognozowany wzrost w kolejnym roku) polski jest nadspodziewanie wysoki na tle innych krajów UE,
(potwierdza to np ten artykuł).

Cóż więc proponuje OECD by stłamsić grożący Polsce wybuch inflacji związany z konsumpcyjnym rozpasaniem związanym z wynikającym z PKB i jego prognoz dobrobytem?

- wprowadzenie progresywnego podatku od nieruchomości powiązanego z jej wartością
- zniesienie limitów i ograniczeń stawek podatkowych od nieruchomości
- ograniczenie stosowania preferencyjnych stawek VAT
- wprowadzenie podatku od pojazdów silnikowych w zależności od emisji zanieczyszczeń
tu coś wypada nagle z tajnej szafy
Wiedział ktoś że rząd pracuje nad podatkiem od aut firmowych?
- planowa ...

	grzegorz-ksiazek
	5 lutego 2025 06:26

Z obfitości serca mówią usta czyli przemówienie Ministry.

27-go stycznia 2025 w Krakowie odbyła się konferencja "My jesteśmy pamięcią. Nauczanie historii to nauka rozmowy."

Podczas swojego wystąpienia Ministra powiedziała "na terenie okupowanym przez Niemcy polscy naziści zbudowali obozy, które były obozami pracy, a potem stały się obozami masowej zagłady"
 

Departament komunikacji MEN prostuje, że Ministra "wyrażnie przejęzyczyła się", a tekst przygotowanego przemówienia brzmiał "na terenie okupowanej przez Niemcy Polski, naziści zbudowali obozy, które były obozami pracy, a potem stały się obozami masowej zagłady"

I cisza jakaś zapadła w temacie, a mówią że Ministra to prawa ręka Rafała.

	grzegorz-ksiazek
	28 stycznia 2025 07:27

Balaam czyli raz po raz.

Opowieść o  Balaamie zaczyna się w czasach gdy Lud prowadzony przez Mojżesza dociera do terenów Moabitów.
Król Moabu Balak nie na żarty wystraszony rozwojem sytuacji posyła po słynnego wróża Balaama aby ten przybył na miejsce i przeklął Izraelitów. Cały opis namawiania Balaama przez wysłanników Balaka jak i instrukcji udzielanych Balaamowi przez Boga znajduje się w Księdze Liczb Lb 22-24. W końcu Bóg zezwala na podróż pod warunkiem, że Balaam uczyni i powie tylko to co mu Bóg nakaże.
Stało się więc, że trzykrotnie zamiast klątwy Balaam udzielił Izraelitom błogosławieństwa.
Balaam jest jednak poganinem, i znajduje sposób na pognębienie Izraelitów. Znajduje to potwierdzenie w Lb 31:16 gdzie wprost napisano że za radą Balaama.... .
Sposobem Balaama na Izraelitów było zaangażowanie w u ...

	grzegorz-ksiazek
	30 listopada 2024 12:03

Nehemiasz i koszty utrzymania.

Ne 5:14-19
Nehemiasz opisuje koszt utrzymania namiestnika (gubernatora ziemi judzkiej) i jego współpracowników. Pokazuje także, że on sam ani jego bracia (współpracownicy) nie "jedli chleba namiestnikowskiego" czyli nie pobierali przynależnej im pensji. W odróżnieniu do jego poprzedników na tym stanowisku.

Poniżej wnioski z artykułu
THE TYNDALE BIBLICAL ARCHAEOLOGY LECTURE 1987
THE GOVERNORS OF JUDAH UNDER THE PERSIANS
By H. G. M. Williamson
Dedicated to the memory of C. J. Hemer
>>>
(i) Płaca urzędnikom na wszystkich szczeblach, od rzemieślników po satrapów, była zazwyczaj liczona w naturze, przy czym ilości, oczywiście, różniły się w zależności od statusu jednostki. Najczęściej wydawanym towarem na pensje było zboże lub mąka, których ilość
w przypadku wyższych urzędn ...

	grzegorz-ksiazek
	24 listopada 2024 07:28

Deva i Bem

Tak się złożyło, że jestem teraz w Rumunii kilka kilometrów od miasta Deva. Taka praca mówiąc w skrócie.
Będąc w okolicy Deva nie da się nie zauważyć górującej nad miastem twierdzy. Na szczycie stromej góry wielka kamienna budowla - teraz częściowo odrestaurowana.
Wzgórze było twierdzą już w czasach starożytnych, za panowania Daków i Rzymian.
Średniowieczna Cytadela Deva (węg. Déva vára, niem. Diemricher Burg), została zbudowana w połowie XIII wieku na Wzgórzu Cytadeli, wulkanicznym stożku o wysokości 378 metrów nad poziomem morza.
Zniszczony w trakcie najazdu Tatarów zamek został odbudowany przez Bélę IV i jest wspomniany w dokumentach z 1264 roku.
Pod koniec XIII wieku twierdza stała się rezydencją wojewodów siedmiogrodzkich, skąd sprawowali władzę.

Od 1302 r. zamek Deva był sie ...

	grzegorz-ksiazek
	20 listopada 2024 14:01

Zburzenie Świątyni czyli słodki smak zemsty po latach.

Na podstawie:
The Destruction of the First Jerusalem Temple
Richard E. Friedman,
The University of Georgia

Było już o tym, że wśród ludów wywodzących się od Abrahama istniało surowe prawo zemsty. Czy możliwe jednak byłoby dokonanie zemsty po 12 (dwunastu) wiekach?
Wszyscy znamy historię o tym jak Ezaw sprzedał Jakubowi swoje pierworództwo (był jego starszym bliźniakiem) za miskę soczewicy, a co za tym idzie Jakub uzyskał błogosławieństwo Izaaka przysługujące pierworodnemu (ten wpływ kobiet na mężów - Jakub był ukochanym synem Rebeki). Tak więc od oszustwa Rebeki i Jakuba zaczyna się ta historia, Jakub bowiem został spadkobiercą obietnicy Abrahama. I Jakub musiał uciec  przed zemstą Ezawa. Ezaw to protoplasta Edomitów, Jakub zaś Izraelitów.
Jakieś 12 wieków później nastąpiło zbur ...

	grzegorz-ksiazek
	17 listopada 2024 13:04

I.M. Diakonoff Potęga morska i handel Tyru

To mocno skrócone tłumaczenie artykułu (całość tłumaczenia jest długa, dość nużąca i bardzo chropowata ze względu na językoznawczy charakter tekstu, ale z chętnymi mogę się podzielić), oryginał w języku angielskim dla chętnych zalinkowałem.
Zaskoczyło mnie podejście autora do tekstu proroctwa, założył on bowiem, że należy ten tekst traktować dosłownie i pasuje on do warunków geograficznych, ekonomicznych i politycznych umiejscowionych dokładnie w czasie. Jestem przekonany, że takie podejście do tekstów źródłowych (propagowane mocno przez Piotera, który jest poniekąd praprzyczyną tych moich skromnych poszukiwań) jest jak najbardziej potrzebne. Pojawia się także w tym tekście - na marginesie rozważań o zapomnianych nazwach ludów tamtych czasów (które przetrwały tylko jako zapisy na tabl ...

	grzegorz-ksiazek
	12 listopada 2024 13:36

Europa wschodnia około AD 862. Mapa rosyjska z 1910 roku.

Od jakiegoś czasu zahaczamy w nawigatorskich dyskusjach o czasy w których tworzyła się państwowość Polska. Przekopując internet natknąłem się na mapę, która mnie zaskoczyła z kilku powodów. Najpierwsze spostrzeżenie to nazwy Morza Bałtyckiego i Morza Czarnego. Kolejne to wymalowanie grubą, czerwoną krechą szlaku handlowego do Konstantynopola i nazwanie go Wielką Drogą Wodną. I zaraz w ślad za tym można sobie obejrzeć gdzie względem tego szlaku Nowogród, gdzie Smoleńsk i gdzie Kijów. A dodatkowy smaczek to dwa grody Liubecz, jeden w sąsiedztwie Kijowa, drugi koło Czernichowa, których nazwy brzmią jak Lubeck (w sąsiedztwie Hamburga).

W tych czasach powstaje również pierwsze państwo bułgarskie, które skutecznie walczy z Bizancjum, do tego stopnia skutecznie że kolejni Cesarze płacą Bułgar ...

	grzegorz-ksiazek
	9 października 2024 18:08

Głosowanie obowiązkowe. Zapewnienie rządzenia narodem, przez naród i dla narodu. Czyli jak to jest w Australii.

Opracowanie Instytutu Australijskiego na temat działań zaradczych przeciw zmniejszaniu się frekwencji wyborczej.

Tłumaczenie własne i niedoskonałe.

The Australia Institute
Research that matters

Compulsory voting: Ensuring government of the people, by the people, for the people.

Frekwencja w wyborach federalnych jest rekordowo niska. Należy dokonać przeglądu kar za brak oddania głosu oraz rozważyć wprowadzenie kar progresywnych w stylu skandynawskim.

WSTĘP.
"Członkowie Komitetu również uważają że obowiązkowe głosowanie jest kamieniem węgielnym australijskiego systemu demokratycznego."
Wspólny Stały Komitet do Spraw Wyborczych (2018).
Sprawozdanie z przebiegu wyborów w 2016 roku.
Wybory federalne i sprawy z nimi związane.

Obowiązkowe głosowanie to jeden z najbardziej niedocenianych ...

	grzegorz-ksiazek
	28 października 2023 11:05

Kompania Lewantyńska część 1.

Postanowiłem podjąc próbę opisania historii powstania Kompanii Lewantyńskiej. Wykorzystałem źródła angielskie, historia jest więc opowiedziana z angielskiego punktu widzenia.

Chociaż w krajach Lewantu istniał duży popyt na angielskie produkty na czele z tkaninami, a w Anglii istniał równie dobry rynek na jedwab, przyprawy i generalnie produkty wschodnie, aż do drugiej połowy XVI w. relacje handlowe między Anglią i Imperium Otomańskim były sporadyczne i bardzo nieregularne. Kontakty dyplomatyczne nie istniały zaś wcale.
Regularny handel pomiędzy Anglią, a krajami Lewantu od dawna znajdował się bowiem w rękach Wenecjan i odbywał przy pomocy weneckiej floty kupieckiej. Słynne galeony budowane w Raguzie (dzisiaj Dubrownik) zwane ragusea transportowały towary z Konstantynopola do Anglii i ...

	grzegorz-ksiazek
	6 lutego 2022 19:52

La Plata miasto (nie)zwykłe

Miasto La Plata powstało w 1882 roku. Do założenia miasta przyczyniło się przeniesienie do Buenos Aires siedziby rządu Republiki Argentyny. Do tego czasu Buenos Aires było stolicą prowincji o tej samej nazwie. Prowincją rządził gubernator Dardo Rocha, który nie był zadowolony z federalizacji Buenos Aires. Postanowił więc stolicę prowincji z miasta wyprowadzić.
La Plata nie jest miastem zwykłym. Kompletny projekt miasta był bowiem stworzony i zatwierdzony przed położeniem kamienia węgielnego. Sam projekt zaś nawiązuje ściśle do renesansowych włoskich projektów miasta idealnego.
Miasto na planie kwadratu z przekątnymi ulicami leżącymi dokładnie wzdłuż głównych kierunków geograficznych. W środku geometrycznym miasta pod Plaza Moreno położony jest kamień węgielny. W głównej osi miasta ne ...

	grzegorz-ksiazek
	15 listopada 2021 18:35

Starcie tytanów, czyli Guillermo Brown vs. Giuseppe Garibaldi

Wszystko zaczęło się od pomnika generała José Artigasa, obok którego prowadzi najkrótsza droga do sklepu, gdzie robię zakupy spożywcze w czasach pandemii. Mijając go kolejny już raz, postanowiłem wreszcie sprawdzić, kim właściwie był ten mężczyzna, którego podobizna spogląda w dal z wysokiego cokołu, jedną rękę oparłszy na rękojeści szpady, drugą szarmancko machając szerokoskrzydłym kapeluszem. Zajrzałem do Wikipedii - Pan generał okazał się być przywódcą powstania antyhiszpańskiego i bohaterem walk o wyzwolenie Urugwaju. Tyle na jego temat w polskiej Wiki. W wersji hiszpańskiej artykuł jest dużo obszerniejszy i pojawia się w nim pierwszy z tytułowych tytanów, Guillermo Brown. Również on jest bohaterem walk wyzwoleńczych, tyle że w Argentynie. Nazwisko to rzuciło mi się w oczy, bo zetk ...

	grzegorz-ksiazek
	9 listopada 2021 13:30